Uit: 'De vrouw die haar meubels met suiker bestrooide'
J.L. Rapoport
Een belangrijke,en ook vreemde,karakteristiek van OCD is het onvermogen om door de zintuigen gerustgesteld te worden. OCD-patiënten zijn het vermogen kwijtgeraakt om bepaalde eenvoudige dingen, die we allemaal als vanzelfsprekend beschouwen, te 'weten'. Het zijn dingen die we voortdurend toetsen via een of ander mechanisme waarvan we ons niet bewust zijn,behalve wanneer het niet werkt. Dit mechanisme blijft bij OCD-patiënten zodanig in gebreke dat het me verbaast. Immers,ze vragen:"Hoe weet je dat?" over dingen die we moeilijk kunnen verklaren als we erover gaan nadenken."Is het gras werkelijk groen? Zijn mijn ogen wel blauw?" "Tja,"zeg ik dan,"dat WETEN we gewoon." OCD-patiënten gaan letterlijk twijfelen aan hun zintuigen,althans op een selectieve manier. De jonge kinderen raken verward,worden van hun stuk gebracht omdat hun ouders hen niet helpen,niet kunnen helpen,en maken ruzie met de andere gezinsleden,die niet kunnen begrijpen waarom ze niet "gewoon ophouden" met hun rituelen."Als u uw boek schrijft," zeggen ze tegen me,"maak dan goed duidelijk dat WE ER GEWOON NIET MEE KUNNEN STOPPEN." Voorts is daar de aard van de rituelen.Compulsieven(onze term voor patiënten die voornamelijk rituele handelingen uitvoeren) en obsessieven (patiënten met hoofdzakelijk dwanggedachten) hebben zelden rituelen of gedachten die te maken hebben met neutrale kwesties of gedragingen (hoewel dit wel kan gebeuren;een aantal van deze zonderlinge 'neutrale' obsessies wordt later in dit boek nog beschreven). Waar hebben hun rituelen mee te maken? De OCD-symptomen kunnen op verschillende manieren worden gerangschikt.Iedereen is het erover eens dat de meest voorkomende preoccupaties te maken hebben met onreinheid(wassen,bacteriën,aanraken),controleren op veiligheid of afgesloten ruimten(kasten,deuren,laden,apparaten,lichtknopjes) en bepaalde gedachten,dikwijls over onaanvaardbaar gewelddadig,seksueel of godslasterlijk gedrag("Ik heb iemand vermoord","Ik ben lesbisch") Deze gedachten worden nooit in daden omgezet.Maar bij al deze vormen van obsessie is er een basisfunctie die niet werkt. Al onze patiënten geloven dat hun gedachten vreemd of krankzinnig zijn.Ze generen zich voor hun gewoonten en worden door hun vrienden geplaagd.Ze houden hun gedachten en handelingen verborgen,waarbij sommigen briljante acteertalenten ontwikkelen. (Vraag: kan een dergelijke ziekte iemand voorbereiden op een toneelcarrière? Ik vraag me af of er acteurs zijn die heimelijk aan OCD lijden.) De patiënten gaan zich schuilhouden als hun ziekte ernstige vormen aanneemt.Het ontlopen van anderen en van situaties die hun vreemde gedragspatronen oproepen is een van de voornaamste complicaties bij OCD. Zelfs de meest neutrale dwanghandeling - tellen tot tweeëndertig of het recht schuiven van laden - is gênant omdat ook deze voortkomt uit de onweerstaanbare innerlijke drang die de ziekte kenmerkt.Het gewoonste gebaar komt zonderling over wanneer het telkens en telkens weer wordt herhaald. Mijn patiënten zijn vaak heel inventief in het verbergen van hun ziekte.Ik heb een aantal van hun trucs ontdekt. Marion, nu zesentwintig jaar, deed als twaalfjarig meisje altijd een kort gebed voordat ze in bed stapte. Haar oma,die in de aangrenzende kamer sliep,hoorde het kraken van het bed en veronderstelde dat haar kleindochter klaar was met bidden.Zodra ze haar oma hoorde snurken,kroop marion haar bed weer uit en ging vervolgens nog eens drie uur bidden. Tijdens ons onderzoek aan het NIMH waren er twee jongens met hardnekkig ritueel wasgedrag. Om argwaan te voorkomen douchten ze niet langer dan vijf minuten op hun eigen afdeling,maar later slopen ze stiekem naar een deel van het ziekenhuis waar een verbouwing plaatsvond. Die afdeling was ontruimd, maar de douches werkten nog.Ze wasten zich daar urenlang,tot ze het gevoel hadden dat ze aan hun rituele dwang hadden voldaan. Toen ik aan het onderzoek begon, was ik diep onder de indruk van de manier waarop mijn patiënten ondanks de handicap van hun rituelen konden functioneren. Sommigen bekleedden topfuncties, anderen waren de trots van hun school. Zoals ik al zei: deze patiënten zijn 's werelds beste acteurs en actrices. In de loop der jaren ontdekte ik dat dit ook zijn negatieve kanten had. Ze hadden misschien in een eerder stadium hulp kunnen vinden als ze niet zo goed waren geweest in 'verstoppertje spelen'.Ik ken te veel verhalen van uiterlijk succes en innerlijke hel. Het bekwame 'verstoppertje spelen' roept nu niet alleen meer mijn bewondering op,maar ook mijn ontsteltenis.